E10 Wegensysteem

Het felsnaad/haak-systeem

Hoe maak je een verbinding tussen twee houten rijstroken die kinderen zonder gereedschap in- en uit elkaar kunnen worden gehaald, die voldoende stevig is en niet op gespannen voet staat met patenten of octrooien?

Jaap de Jong, huisontwerper van Sliedrecht BV is erin geslaagd om de kopse kant van houten rijstroken te voorzien van een opstaande rand, in de techniek bekend onder de naam felsnaad. Een verbinding bestaat dan uit een opstaande rand vanaf de onderzijde (de onderhaak) en een rand vanaf de bovenzijde (de bovenhaak). Bij voldoende dikte van de rijstrook is de kans op breuk klein, maar enige afbrokkeling is niet te voorkomen. De verbinding is sterk in de lengte-richting, maar schuift gemakkelijk van elkaar af in de breedte.

Dit felsnaad/haaksysteem is toegepast op de eerste en de tweede editie van het E10 Wegensysteem.

De eerste editie

Eind 1971, begin 1972 bracht Sliedrecht BV de eerste vijf doosjes van het E10-Wegensysteem op de markt. Simpele gezeefdrukte doosjes met beukenhouten rijstroken met alleen rechte rijstroken. Door een paar rijstroken schuin af te zagen kon toch een bocht worden gemaakt. Snel volgde nog twee dozen met een ophaalbrug respectievelijk een tankstation, beide een bouwpakket.

Doos 1 van deze editie zou een viaduct bestaande uit een op- en afrit, twee rijstroken en drie pijlers moeten bevatten. Echter, het is duidelijk of deze doos met deze inhoud zó verschenen is.

De experimentele fase

De felsnaad/haaksysteem had zo z'n voordelen en nadelen. In ieder geval was door het gekozen haaksysteem niet mogelijk om rijstroken zomaar 180 graden te draaien en aldus de route te verleggen. Ook het bouwen van bruggen met doorlopende rijstroken gaf problemen.

Twee dozen wijzen erop dat Siedrecht BV experimenteerde met een andere wijze van verbinden te weten een pen/gat-verbinding. De houten euveltjes waren kwetsbaar, konden afbreken en vervangen was schier onmogelijk.

Ook werd vooruitlopend op de derde editie de heldere kleurstelling van de dozen van de eerste en tweede editie veranderd in bruin met donkergroen.

Het plug-systeem

Het is 1975. De verkoop van het Europoort Havensysteem valt tegen, alle reden om het E10 Wegensysteem beter en vooral completer in de markt te zetten. Het verbinden van de rijstroken wordt vereenvoudigd. Symmetrisch worden aan de kopsen kanten van elke rijstrook twee gaten van 6,0 mm geboord. In het rechter gat wordt een rode plug geplaatst. Deze plug wordt met een kram op z'n plaats gehouden. Het linker gat blijft leef. Het voordeel is dat bijvoorbeeld bochten probleemloos naar links of naar rechts kunnen worden gemonteerd.

Onbeperkt wegen aanleggen wordt op deze manier mogelijk.

Maar er zijn ook twee nadelen. Bij een overgang van een schuine rijstrook naar een horizontale rijstrook moet de plug enigszins worden gebogen of beter gezegd, worden geforceerd. Verse pluggen doen dat soepel, maar oudere pluggen drogen uit en onder invloed van het zonlicht worden zij bros. Die brosheid leidt vervolgens tot versplintering en breuk van de plug. Juist door die kram laten de afgebroken pluggen zich moeilijk vervangen.

De derde editie

Er komen drie basis-dozen en twaalf aanvulsets. Een basisdoos bevat één van de drie bruggen, rechte en ronde rijstroken, op- en afritten, pijlers en afhankelijk van de doos een afslag of een Y-splitsing. Het volledige assortiment aan rijstroken en toebehoren is terug te vinden in de verschillende aanvulsets waaronder een tankstation.

Met overgangstukjes wordt het mogelijk gemaakt om de rijstrroken met het felsnaad/haak-systeem te verbinden aan de rijstroken met de rode plug.

De dozen en aanvulsets van de derde editie laten spelende kinderen in een echte Sliedrecht-kamer zien met een pakhuis, een schoolbord en stadsblokken. Dat is toch wat misleidend want deze zijn wel van Sliedrecht BV maar horen niet bij het E-10 Wegensysteem. Deze dozen krijgen een rood label met rechtsboven het gepenseelde woord Sliedrecht. Alle onderdelen liggen in een groene tray.

In de bijgesloten brochure worden alle Sliedrecht-producten voor de thuismarkt getoond. Daaruit valt op te maken dat de vier garages niet langer deel uit maken van het E10-wegensysteem.

De vierde editie

Begin 1980 is er bij Sliedrecht BV een directiewisseling. Volgens een zekere traditie wordt het logo veranderd. Met abstracte gele letters het woord Sliedrecht op een bruine of zwarte ondergrond.

Het assortiment wordt uitgebreid. Er komt een grachtbrug. De brug bestaat uit twee gelijke delen die samen een oud Hollandse boog vormen. De brug is ook als aanvuslet verkrijgbaar. Nieuwe is de rijstrook met een afslag naar rechts. De binnenkant van het deksel fungeert als catalogus.

Het valt op dat binnen de vierde editie steeds meer klein verschillen ontstaan. De verkeersbrug (nummer 832) komt inmiddels voor in vier verschillende lengtes met twee types slagbomen. Ook de brugwachterswoning met de lieras is aan veranderingen onderhevig.

De vijfde editie

Het is 1981. De net aangetreden jonge directie werd geconfronteerd met een brand én tegenvallende verkoopresultaten. Het E10-Wegsysteem krijgt eigentijdse, glossy, meer complete dozen. Zo krijgen alle basisdozen verkeersborden, kleine houten autootjes en stickervellen om het kale beukenhout op te leuken. De deadline is de speelgoedbeurs van Nürnberg 1983. Dat lukt!

De basisdoos met de ophaalbrug vervalt. De nieuwe, wat kleinere basisdozen (nu zonder tray) zijn goed gevuld. Het aantal aanvulsets groeit naar zestien. Eén daarvan is de ophaalbrug. Daarnaast is er een kruising, een T-splitsing, een tunnel en een aanvulset met extra hoge pijlers. Volstrekt nieuw is luchthaven Schiphol die met rode pluggen aangesloten kan worden op het E10-wegensysteem.

Get in touch